De beelden van Mont'e Prama

In 1974 stootte de ploeg van boer Sissinio Poddi op steen. Hij stopte zijn tractor en pakte zijn schop om de hindernis te verwijderen. Tot zijn verbazing zag hij het hoofd van een reuzenbeeld tevoorschijn komen. De archeologische dienst werd direct gewaarschuwd en een aantal jaren later begonnen de opgravingen van wat de grootste verzameling reuzenbeelden in het westelijke Middellandse Zeegebied zou blijken te zijn.

Het zou meer dan dertig jaar duren voordat de duizenden stukken waarin de beelden waren kapotgeslagen weer als een puzzel aan elkaar konden worden gezet. Eindelijk konden de beelden in 2011 voor het eerst na de restauratie aan het publiek getoond worden. Bij die gelegenheid bezochten we de tentoonstelling in Li Punti bij Sassari. Waarschijnlijk zullen de beelden in 2016 hun definitieve plaats in het archeologisch museum van Cabras krijgen, op één of twee beelden na die in het archeologisch museum van Cagliari zullen komen te staan. Al eerder hadden we gelegenheid gehad twee vrij grote stukken van de beelden, een romp en een hoofd, te zien in het archeologisch museum van Cagliari.

De necropolis van Mont'e Prama

Mont'e Prama is een heuvel op het schiereiland van Sinis niet ver van belangrijke plaatsen als Nuraghe s'Uraki en Tharros. Op de top van de heuvel bevinden zich de overblijfselen van een complexe nuraghe en aan de voet lag een necropolis met een lange rij graven. Op deze necropolis moeten deze beelden hebben gestaan die bij de opgravingen onder leiding van de archeoloog Carlo Tronchetti in méér dan 5000 stukken zijn teruggevonden. Samen met deze beelden zijn ook modellen van nuraghi gevonden en betils, votief stenen, van het type Oraggiana. De graven, drieëndertig in totaal, waren van het type put (a pozzetto) met een afdeksteen in zandsteen en in de graven zijn resten van zowel mannen, vrouwen als kinderen gevonden 1.

Wanneer de necropolis voor het eerst in gebruik genomen is is door afwezigheid van goede dateerbare bijgiften moeilijk vast te stellen, maar een voorzichtige conclusie is de zevende eeuw v C. De beelden zijn in de vierde eeuw voor Christus kapotgeslagen en op een hoop gegooid, dit gebeurde tijdens de Punische periode op Sardinië. Jaren lang hebben boeren met hun ploegen zonder het te weten beschadigingen aangebracht, duidelijk te zien op enkele stukken van de romp en hoofden. Dat maakte de restauratie des te moeilijker 2.

De beelden

De beelden stellen boksers met schilden (pugilatori) voor, zwaardvechters (guerrieri) met schild en boogschutters (arcieri). De boksers zijn gekleed in een korte rok, ontbloot bovenlijf en een soort handschoen aan de rechterarm, ze houden een rechthoekig schild boven hun hoofd. De hoplieten hebben een rond schild. De boogschutters dragen een korte tuniek en een helm met horens, in hun linkerhand houden ze de boog en aan hun rechterpols dragen ze een bescherming. Wat de boogschutters in hun rechterhand hielden varieerde en is niet altijd duidelijk. De beelden waren meer dan 2,5 meter hoog en zijn in een soort kalksteen vervaardigd 3.

De prehistorische context van de beelden

De necropolis, de modellen van nuraghi, de betils van het type Oraggiana en de reuzenbeelden moeten geïnterpreteerd worden in het licht van de specifieke prehistorische context. Er is een duidelijke referentie aan een heroïsch verleden, onder meer komt deze heldenverering ook tot uiting in het repertoir van bronzen beeldjes waar de grote beelden verwant aan lijken. Elk type groot beeld lijkt zijn gelijke te hebben on de bronzen beeldjes 4. De nuraghi, de bronstijd torens en vestingen, hadden hun belangrijkste functie als versterkte burcht al sinds lang verloren en werden in die periode meer als centrum van devotie en aanbidding gebruikt. Aristocratische families hadden controle gekregen over het religieuze, sociale en economische leven in de inheemse dorpen en monopoliseerden de handel met de buitenstaanders, de Feniciërs en de Etrusken. Zij legitimeerden hun machtspositie en toonden hun rijkdom en prestige door het vervaardigen van reuzenbeelden van voorouderlijke helden.

Noten

1 Tronchetti 1988, p 73,77; Tronchetti 2005, p 145-147; Van Dommelen 1998, p 97
2 Tronchetti 1988, p 74; Lilliu 1981, p 192 dateert de beelden op de achtste eeuw v C
3 Tronchetti 1988, p 74-75; Tronchetti 2005, 148-150; Tronchetti noemt in beide teksten slechts twee types: pugilatori en arcieri
4 Tronchetti 1988, p 75-76; Tronchetti 2005, p 151-152; Van Dommelen 1998, p 110

Bibliografie

1. Lilliu G. 1981, Bronzetti e Statuaria nella Civiltà Nuragica in: Ichnussa, la Sardegna dalle origini all'età classica, Milano, p 177-251
2. Tronchetti, C. 1988, I Sardi, Milano
3. Tronchetti, C. 2005, Le tombe e gli eroi. Considerazioni sulla statuaria di Monte Prama, in: Il Mediterraneo di Herakles, ed. P. Bernardini e R. Zucca, Roma, p. 145-167
4. Van Dommelen, P. 1998, On Colonial Grounds, Leiden

Laatst gewijzigd 11/01/2015

Reisgids mee?

Download Reisgids
©2019 Tharros.info Sitemap Privacy Contact