Sites en evenementen Forum Traiani

Forum Traiani

Forum Traiani

Fordongianus (OR)

De archeologische site van Forum Traiani in Fordongianus ligt aan de oever van de rivier de Tirso. Op deze plek borrelt vulkanisch verwarmd water op dat door de Romeinen in een uitgebreid baden complex is benut. Aanvankelijk was de plaats bekend met de naam Acquae Hypsitanae tot het onder Trajanus tot status van Forum werd verheven. De plaats werd een belangrijk militair centrum in de laat-Romeinse en Byzantijnse periode om de Sardijnse binnenlanden onder controle te houden. Vlak buiten de plaats, verbasterd tot Fordongianus, staat het kerkje van één van de eerste christelijke martelaren, San Lussorio.

Forum Traiani

Forum Traiani is één van de beter bewaard gebleven romeinse sites op Sardinië. De naam van de huidige plaats, Fordongianus, is dan ook afgeleid van de oorspronkelijke latijnse naam en doet herinneren aan de status van forum die het onder de Severische keizers had gekregen. Dat de baden (Thermen) relatief goed bewaard zijn gebleven danken deze aan de ligging vlak langs de rivier de Tirso en omdat de huizen boven op de rotsen van trachiet zijn gebouwd buiten het bereik van overstromingen van de rivier. Een tweede reden kan ook zijn omdat Forum Traiani een belangrijke plaats innam in de romeinse strategie van controle op het binnenland en de aanwezigheid van het leger heeft geleid tot een grotere mate van urbanisatie. Een derde reden was dat de plaats tot in de vroege middeleeuwen belangrijk bleef door de aanwezigheid van het graf van één van de eerste christelijke martelaren, Sint Luxurius.

De site van Forum Traiani

De site wordt beheerd door een cooperatie en er is ruim parkeergelegenheid aanwezig. Het complex ligt pal aan de rivier de Tirso op de zuidelijke oever. Het complex van romeinse thermen bestaat uit twee delen: het vroegste badgebouw, de Thermen I, en de latere Thermen II tegen de zuidkant tegen het oudere gebouw aangebouwd. Vlak achter de thermen ligt een plein, hoogstwaarschijnlijk het forum zelf, met aangrenzende ruimtes die bestemd waren voor activiteiten die met het forum en misschien ook wel met de baden te maken hadden. Aan de zuidzijde tenslotte beginnen de rotspartijen in trachiet waar Fordongianus op is gebouwd en waar een heel systeem van wateropslag voor de thermen in is uitgehouwen.

De Thermen I

Meest opvallende aan de Thermen I is wel de passage met gewelven in trachiet (rots van vulkanische oorsprong) die nog intact is en de natatio. Deze natatio is voorzien van tredes rondom waar men op kon zitten en werd gevoed met een mengsel van koud en warm bronwater. Het warme water, van vulkanische oorsprong, heeft een temperatuur van 54 graden Celsius en komt boven de grond vlakbij de Thermen waar het de rivier de Tirso instroomt. Voor de baden werd dit water in mengbakken geleid om de natatio van warm water te voorzien. Het water werd geacht een terapeutische werking te hebben. Aan de voorzijde van het complex, net buiten de omheining van de site is er een fontein waar aan het warme water gevoeld kan worden.

De restauraties van latere tijd zijn nog te zien in het hergebruik van stenen met inscripties rond de natatio. Bij een eerder bezoek in de jaren negentig was de kop van de watertoevoer, door archeologen aangeduid als een panterkop, nog in situ maar in 2007 was deze verwijderd en schoongemaakt. Op de tredes waar het water eeuwenlang de natatio instroomde heeft zich een dikke kalkrijke afzetting gevormd.

De Thermen II

Direct achter de Thermen I zijn in de vierde eeuw na Chr nieuwe baden gebouwd, de Thermen II. Deze zijn in opus caementicium en opus vittatum mixtum opgetrokken. De baden kregen hun warme water niet van de natuurlijke bron maar door verwarming van het water in calidarii. Door de archeologen is vastgesteld dat de Thermen ingedeeld waren in een Calidarium, Tepidarium en Frigidarium waarbij de gasten een vaste volgorde doorliepen. Van de oorspronkelijke vloeren (mozaïek) is niet veel meer over maar de structuur van de baden zelf is nog goed te zien. In het Calidarium is nog een bad aanwezig en in het Frigidarium zijn er twee; een halfronde in een apsis ingebouwd en een rechthoekige daartegenover.

Het forum

Een deel van de bestrating van het forum is nog intact. Dwars daar doorheen loopt een van de cloaca (kanaaltjes) voor het water van de baden. Aan de zijkant, de oostzijde, zijn een aantal ruimtes die mogelijk stalletjes van het forum huisden of deel van een soort hospitium waren. In een van de ruimtes zijn er delen van muurschilderingen (fresco's) uit de romeinse tijd nog intact. Er is een afdakje overheen gezet om het pleisterwerk te beschermen. Aan de zuidzijde van het forum is een deel van een brede trap zichtbaar. Of deze naar de stad of naar een tempel leidden is nog niet duidelijk, maar verdere opgravingen in die richting zijn onmogelijk door de huizen.

Waar de rotsen beginnen is een systeem van waterbeheersing gebouwd, deels in de rots en deels met metselwerk uitgevoerd. Ten dele is hiervan het gangenstelsel nog te zien.

Tenslotte staat er aan de oostzijde van het complex een rond gebouw, door een van de eerste archeologen die zich met Forum Traiani bezighield Nymphaeum genoemd en sindsdien door zijn collega's aangeduid als het Nymphaeum van Taramelli. Welke functie dit gebouw had is niet duidelijk, maar de naamgeving heeft te maken met de associatie in Aquae Hypsitanae en Forum Traiani van Aesculapius, de god van de genezing, met de Nymphae (Nymfen). Deze associatie blijkt uit een gedenksteen van het Cohors VII Lusitanorum (Portugees) en andere inscripties die op het terrein gevonden zijn. In zekere zin zijn de plaatsen van de prehistorische waterheiligdommen eerst aan vrouwelijke goden en later aan vrouwelijke christelijke heiligen gewijd wat deze associatie begrijpelijk maakt. In hoeverre er reeds een heiligdom uit de neolithische of bronstijd hier bestond is nog niet duidelijk geworden. De latere romeinse gebouwen hebben de sporen hiervan grotendeels uitgewist.

Fordongianus

Onder Fordongianus zelf zijn nog meer romeinse resten aangetroffen en niet ver van de Thermen zijn de resten van een amphitheater gevonden. Verder is een deel van het stratenplan nog steeds de oorspronkelijke romeinse stadsplanning. De brug over de Tirso maakte deel uit van het romeinse wegennet op Sardinië. Tenslotte zijn er in en bij het stadje nog niet-romeinse bezienswaardigheden: la casa Aragonese, een zestiende eeuws huis in het centrum dat nog geheel in oorspronkelijke stijl is, en de kerk van Sint Luxurius (San Lussorio) even buiten Fordongianus met een hypogeum.

Bibliografie

1. Mastino, A. 2005: Storia della Sardegna Antica, Sassari
2. Zucca, R. 1986: Fordongianus, Sassari

Adres: località Terme, Fordongianus

tel: +39 (0)783 605172/60123

Openings tijden: 9:30-13:00, 15:00-17:00

Prijzen: Euro 4,00 ; Euro 3,00 voor groepen (20 personen); Euro 2,00 gereduceerd tarief; Kaarten in combinatie met de Casa Aragonese

Site: www.forumtraiani.it

De informatie is bijgewerkt voor 2019 maar prijzen en openingstijden kunnen variëren

Laatst gewijzigd 25/04/2016

Reisgids mee?

Download Reisgids

Index

©2019 Tharros.info Sitemap Privacy Contact