Sites en evenementen Nora

Nora

Nora

Pula (CA)

Nora is een punisch-romeins stadje gelegen op een schiereiland in het zuiden van Sardinië, bij Pula. Interessant zijn de resten van mozaïek vloeren en het kleine theater dat nog grotendeels overeind staat. Daarnaast zijn er de resten van romeinse baden, tempels en de woonwijken met typisch noord-afrikaanse bouwstijl te zien. Hier werd ooit een steen met de oudste inscriptie in fenicische letters gevonden.

Nora

Volgens de legende werd Nora gesticht door Iberiërs onder leiding van Norax en was het de eerste stad op Sardinië. Deze Iberiërs waren Feniciërs die van het Iberische schiereiland wegtrokken om zich op Sardinië te vestigen. De stichtingsmythe lijkt bevestigd door de vondst van de oudste bekende fenicische inscriptie gevonden door archeologen in Nora. De steen (stele van Nora) is gedateerd op de achtste eeuw voor C en er komt de naam van Sardinië in voor. De steen wordt thans bewaard in het Museo Archeologico Nazionale in Cagliari. Of Nora daadwerkelijk de eerste stad op Sardinië was is nog niet zeker, daarvoor ontbreekt nog teveel kennis van de Fenicische nederzettingen, maar de steen wordt als bewijs gezien van het moment van de stichting. Het stadje bevindt zich op een schiereiland in het zuidwesten van Sardinië aan de Golf van Cagliari. Wie het bezoekt zal niet veel van de fenicische oorsprong zien, maar wel veel uit de romeinse tijd en ook Punische (noord-afrikaanse) stijl huizen.

Panorama van Nora. Om uit te vergroten beweeg je muis over de foto.

Nora

De tempel van Tanit en resten van de nuraghe cultuur

De ingang van de archeologische zone bevindt zich aan de noordzijde, net naast het militaire terrein dat niet toegankelijk is voor het publiek. Vanaf de ingang loopt een oude romeinse straat richting het forum. Aan de linkerzijde is een grotendeels door erosie verweerd badencomplex te zien. Aan de rechterzijde verheft zich de heuvel van de tempel van Tanit, in het midden van het schiereiland. Net voor het forum en het theater loopt een pad omhoog, langs een romeinse tempel waar nog een zuil van overeind staat en langs een smelterij, mogelijk nog van de punische tijd, die zich aan de achterzijde van het theater bevindt. Het pad volgt bovenlangs huizenblokken in punische stijl, elk voorzien van een eigen waterbassin, bagnarola, en komt uit bij de tempel van Tanit. Van de tempel is alleen vaag de plattegrond nog te zien en veel stenen die doen denken aan een nuraghe. Deze stenen waren inderdaad ook van een nuraghe en zijn hergebruikt voor de tempel. Tanit was de punische naam voor de godin van de vruchtbaarheid, en werd door de feniciërs Astarte en door de Grieken Aphrodite (Afrodite) genoemd.

Het Romeinse Forum

Het centrum van de romeinse steden was het forum. In Nora is dit een groot bijna vierkant plein aan de zuidoever van het schiereiland. Er omheen zijn nog de structuren herkenbaar van de zuilengangen die toegang gaven tot diverse ruimtes. Men moet zich voorstellen dat het Forum direct aan de haven lag en dat er standbeelden stonden van belangrijke ingezetenen en natuurlijk van de keizers van het romeinse rijk. Hiervan zijn bij opgravingen nog voetstukken teruggevonden met inscripties in het latijn. Aan de oostkant van het forum bevindt zich de uitloper van het schiereiland waar nog weinig opgravingen zijn verricht en die Punta di Coltellazzo genoemd wordt. Hier staat nog een spaanse toren en er bevinden zich punische militaire versterkingen. Aan de westkant van het forum, tegenover het theater ligt een vierkante structuur waarvan men de functie nog niet heeft kunnen achterhalen. Het bestaat uit een dubbele muur met een nauwe rondgang. Gedacht is aan een waterbassin, een soort Castellum Acquae, of dat het een commerciële functie had.

Het theater van Nora

Vlakbij het forum staat het romeinse theater van Nora. Van dit theater is het onderste deel van de halfronde tribunes nog bewaard gebleven. De scene (scaena) is grotendeels verdwenen, deze was waarschijnlijk van hout. Een aantal details aan dit theater geven echter een goed inzicht van de bouwwijze. Aan de achterzijde bevinden zich een aantal ingangen met opgaande trappen waar het publiek het theater kon binnengaan. Aan de zijkanten bevinden zich twee doorgangen naar de kuil van het theater (de cavea genoemd). De vloer van de cavea is deels met mozaïeken ingelegd en bestaat verder uit rode marmer. Bijzonder zijn de grote vazen onder de scene. Deze dienden voor het versterken van de stemmen van de acteurs, precies zoals dat door Vitruvius, de romeinse architect, beschreven was. In het midden van de scene is nog een afvoer te zien die voor het regenwater bedoeld was. Het theater wordt nog af en toe gebruikt voor voorstellingen hoewel steeds meer stemmen opgaan om geen uitvoeringen in dit soort theaters meer te geven.

De Thermen, de romeinse badencomplexen

Centraal in het sociale leven van de Romeinen stonden de baden, de Thermen. In Nora zijn er verschillende complexen te zien. Afgezien van de baden bij de ingang waar door erosie van de zee niet veel meer van over is, zijn er nog badencomplexen in het centrum (Terme centrali), de baden aan de westkant (Terme a mare) en daar tegenover een kleiner badencomplex (Terme piccole). Met name de Terme a mare zijn imponerend. Hoewel een deel door erosie verdwenen is en van de tweede verdieping niets meer over is, is aan de hoeveelheid puin te zien dat het een indrukwekkend gebouw moet zijn geweest. Zonder meer waren de muren met marmer bekleed en waren de vloeren voorzien van marmer dan wel mozaïeken. Mogelijk had het hele gebouw rondom een zuilengang waarvan overblijfselen aan de west en noordkant te zien zijn. De opening aan de noordzijde gaf toegang tot het atrium. Van daar uit kon men het apodyterium bereiken, de kleedkamer, voorzien van een mozaïekvloer. De centrale ruimte van het gebouw was het frigidarium met twee baden met koud water elk aan een zijde.

Aan de westkant liggen de warme ruimtes: twee calidaria en een tepidarium. Het tepidarium is rechthoekig van vorm, het eerste calidarium is ovaal en het tweede calidarium heeft aan de westzijde een halfronde vorm en aan de oostzijde een rechthoekige vorm. Aangrenzend liggen de stookruimtes. Het is goed te zien hoe de vloeren van calidaria en tepidarium verhoogd waren om er hete stoom onderdoor te laten gaan. Aan de zuidkant bevindt zich nog een tweede atrium waarvan de ingang ooit is dichtgemetseld. Tenslotte zitten aan het gebouw vast de latrines, de openbare toiletten, voorzien van een afvoergoot. Of er aan de westijde nog meer ruimtes waren is niet meer na te gaan. Vlak bij de Terme a mare ligt een voormalig nuraghe waterheiligdom voorzien van een smalle trap, nog een bewijs dat het schiereiland al in de bronstijd bewoond moet zijn geweest. Er vlak naast ligt een vierkant punisch waterbassin uit grote zandsteen blokken opgebouwd.

De mozaïeken van Nora

Misschien nog wel het meest bijzondere aan de site van Nora zijn de relatief goed bewaard gebleven mozaïek vloeren die teruggevonden zijn in huizen, in tempels en in de baden. De meeste zijn dateerbaar tussen de tweede en derde eeuw na C, uit de Romeinse keizertijd. Elke mozaïekvloer is weer met een ander motief gelegd, al komen bepaalde motieven steeds weer terug. De kleuren zijn zwart, wit en oker als basis. In sommige vloeren lag in het midden een embleem, vaak een figuratieve voorstelling. In het centrum van Nora is de vloer van een huis met peristylium bewaard gebleven: het motief is opgebouwd uit cirkels met gestileerde bloemen. Van de Terme Centrali werd de mozaïekvloer net gerestaureerd (mei 2008). Verder ligt er een deel van een mozaïekvloer aan het forum en in de romeinse tempel bij het theater. Ook in de Terme piccole en de Terme a mare zijn mozaïekvloeren terug te vinden. De meest bijzondere vloeren zijn echter die van het huis met het atrium tetrastylum, een impluvium met vier zuilen, omringd door diverse ruimtes met de meest schitterende mozaïeken. Aan de linkerzijde is bijvoorbeeld een cubiculum (slaapruimte) met een alkoof met een apart ingelegd mozaïek. Ongetwijfeld behoorde dit huis toe aan een van de rijke bewoners van Nora, getuige ook de ligging aan de kant van de acropolis van het schiereiland. De zuilen van het huis zijn niet de originele zuilen, maar waarschijnlijk behoren ze tot de porticus aan de voorzijde.

Het heiligdom van Esculapius - Eshmun

Op de acropolis, de hoge stad aan de zuidwest kant van het schiereiland, is het heiligdom van Esculapius gelegen. Bij opgravingen is het beeld gevonden van een slapende jongeling met een slang, het symbool bij uitstek van Esculapius. De godheid werd door de Puniërs en de Feniciëers Eshmun genoemd en het was de god van de genezing. Het heiligdom heeft eveneens een mozaïekvloer en er is aan een zijde een apsis die uit twee ruimtes bestaat, elk met een eigen deur. Dit zou kunnen wijzen op een punische oorsprong van het heiligdom.

Punische elementen in Nora: stadsplanning

Het stratenpatroon van Nora is opgelegd door de Punische tijd waarin het stadje tot bloei kwam. Ongetwijfeld is voor de aanleg van het theater, de baden en het forum veel van de oorspronkelijke punische bebouwing tegen de grond gegaan, maar de punische stijl van bouwen, de opus africanum, is nog in veel huizenblokken terug te zien. Onder de huizen in romeinse stijl zijn ook veel sporen van oudere punische huizen terug te vinden, zoals dit het geval is in het centrum van Nora tussen het theater en de Terme centrali, in de structuren aan de oever bij het forum of in de wijk achter het theater.

Necropolis en tophet

Even buiten de archeologische zone liggen de necropolis en de tophet van Nora, reeds in het verleden door archeologen opgegraven en onderzocht. Beelden en vondsten van deze opgravingen zijn te zien in het museum Giovanni Patroni in het centrum van Pula.

Bibliografie

1. Mastino, A. 2005: Storia della Sardegna Antica, Sassari
2. Tronchetti, C. 1986, Nora, Sassari

Adres: Pula, tel. +39 070 921470/92440304

Openingstijden: zomer 10:00-18:30;winter 10:00-16:30

Prijzen: Euro 6,00 ; Euro 3,00 (groepen)

website : niet actief

Rondleidingen met gids mogelijk

De informatie is bijgewerkt voor 2019 maar prijzen en openingstijden kunnen variëren

Laatst gewijzigd 05/04/2016

Reisgids mee?

Download Reisgids

Index

©2019 Tharros.info Sitemap Privacy Contact