Op de weg van Oristano naar Tharros, vlakbij de stagno van Cabras, ligt het kleine dorpje San Salvatore dat in zijn oorspronkelijke staat gehouden wordt vanwege de cultuurhistorische waarde. Centraal staat het kleine kerkje van San Salvatore, gebouwd in de 17e eeuw bovenop een hypogeum dat tot dan toe gediend had als ondergrondse kerk in de middeleeuwen. Er omheen staan de cumbessias, huisjes gebruikt door de mensen bij gelegenheid van religieuze feesten.

De oorsprong van bewoning in deze omgeving is terug te voeren op het vierde millennium voor Christus. Sporen van neolithische bewoning zijn daar en in de directe omgeving gevonden (Cuccuru Is Arrius). In de bronstijd verrezen enkele nuraghi vlak bij, meest nu in vervallen staat. Vermeldenswaardig is dat noordelijk van San Salvatore een van de belangrijkste vindplaatsen ligt van de late bronstijd en vroege IJzertijd: Monti Prama. Hier zijn manshoge beelden in zandsteen terug gevonden, uniek in de hele prehistorie van het eiland.

Het hypogeum is al ontstaan als heiligdom in het neolithicum. In de tijd van de nuraghi sloeg men de put en nam het als waterheiligdom in gebruik. Niet alleen werd het water uit de put als genezend beschouwd, er bevindt zich ook een soort menhir, een kleine rechtopstaande steen, als een soort phallus symbool. Onder de Puniërs vereerde men er de god Sid (Sardus Pater) en onder de Romeinen Asclepius. Net als bij andere heidense heiligdommen is het niet verwonderlijk dat ook hier een christelijke kerk gesticht werd.

Vlak naast het dorp liggen nog de ruines van een Romeins badhuis, Terme di Domu' e Cubas, mogelijk de baden van een romeinse villa. Helaas wordt dit niet onderhouden door de gemeente Cabras.

Het hypogeum, deels uitgehakt in de rots, bestaat uit vijf kamers en een centrale ruimte met een vierkante put. De kamers zijn bepleisterd en op deze pleister is door de eeuwen heen, vanaf de romeinse tijd, getekend en geschilderd. Zo zijn er afbeeldingen van schepen, dieren, letters van het Griekse alfabet en afbeeldingen van menselijke figuren. Door de slechte staat van het pleisterwerk zijn niet alle tekeningen even duidelijk te zien.

Het dorpje zelf is schilderachtig en toch zeer eenvoudig. Tegenwoordig hebben velen er hun tweede huis van gemaakt. Eens per jaar herdenkt Cabras de inval van de Arabieren met een manifestatie waarbij in wit gekleden jongemannen al rennend op blote voeten de heilige dwars door de velden van San Salvatore naar Cabras brengen. Al vluchtend voor de heidenen bracht men het heiligenbeeld in veiligheid. De manifestatie staat bekend als de corsa degli scalzi en wordt de eerste zaterdag van september gehouden.

Het dorpje is ooit gebruikt voor spaghettiwesterns en daartoe was in de naoorlogse jaren een saloon nagebouwd in hout, waar later toeristen wat konden drinken. Nadat dit afgebrand was is het centrale plein leeg gebleven en is er een andere gelegenheid naast het dorp gebouwd waar wat gedronken kan worden.

Bibliografie

Donati, A. en R. Zucca 1992: L‘ipogeo di San Salvatore, Sassari

Adres: San Salvatore

Openings tijden: Aangezien de kerk door vrijwilligers wordt opengesteld kunnen toegangstijden varieren

Prijzen: Vrije toegang, offerte aan de kerk

Uit respect voor het geloof betreden in gewone kleding